Czy Chrobry był królem przed 1025 rokiem?

Na to i inne zagadnienia dotyczące monarchii wczesnopiastowskiej nowe światło rzuca pokonferencyjna publikacja „Potestas regia et Christianitas. Polska w tworzeniu fundamentów Europy. Z okazji jubileuszu 1000-lecia koronacji Bolesława Chrobrego”, zaprezentowana 28 kwietnia w Gnieźnie.

Książka zawiera 17 rozdziałów autorstwa naukowców polskich i jednej badaczki litewskiej, analogicznych do wystąpień podczas konferencji naukowej, którą w maju 2025 roku zorganizowało Archiwum Archidiecezjalne w Gnieźnie oraz Pracownia Badań nad Wczesnymi Dziejami Europy Środkowej Instytutu Historycznym Uniwersytetu Wrocławskiego. Liczące ponad 300 stron wydawnictwo otwiera temat „Od chrztu do korony – władza i Kościół w monarchii pierwszych Piastów” przedstawiony przez prof. dr. hab. Stanisława Rosika z Uniwersytetu Wrocławskiego, który zarówno w publikacji, jak i podczas promującego ją spotkania podzielił się nowymi spostrzeżeniami nt. monarchii wczesnopiastowskiej. Jednym z nich jest teza, że tytuł królewski nie musiał być związany z aktem koronacji, co oznacza, że Bolesław Chrobry (koronowany w katedrze gnieźnieńskiej w kwietniu 1025 roku) już wcześniej był tytułowany królem i za takiego uważany. – Trzeba pamiętać, że nie tylko koronacja czyniła królem i zdarzali się w tej epoce królowie, którzy przyjęcia korony wręcz odmawiali – mówił w rozmowie z dziennikarzami prof. Rosik, dodając, że w przypadku Bolesława Chrobrego sam akt koronacji, który nastąpił pod koniec jego życia, był potwierdzeniem statusu i władzy jaką miał już wcześniej. Potwierdzeniem tej tezy jest tytuł drugiego rozdziału: „Jak zostać królem? Godność królewska pierwszych Piastów a obwołanie królem Bolesława Chrobrego w roku 1000 i jego koronacja w 1025 roku” prof. dr. hab. Leszka Słupeckiego z Uniwersytetu Rzeszowskiego. W kolejnych rozdziałach sam akt koronacji, jak i szczerzej temat pierwszej monarchii piastowskiej czy innych monarchii europejskich tego czasu ukazany jest z różnych perspektyw, także archeologicznej. Wydawnictwo zamyka „Codex pretiosus (Ms 600) z XI wieku: rękopis liturgiczny z archikatedry gnieźnieńskiej” autorstwa ks. dr. Michała Sołomieniuka, dyrektora Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, który obok prof. Rosika, jest drugim redaktorem książki. Jak poinformował ks. Sołomieniuk  tom pierwszy otwiera naukową serię wydawniczą Hereditas Gnesnensis (pol. Dziedzictwo Gnieźnieńskie), w której tworzenie zaangażowani są naukowcy z Gniezna, Poznania, Torunia, Warszawy, Wrocławia i Wilna. Redaktorem naukowym serii jest ks. dr Michał Sołomieniuk.

B. Kruszyk