Gniezno: archeolodzy ponownie szukają palatium Mieszka I

Archeolodzy ponownie szukają palatium Mieszka I. Na Wzgórzu Lecha w Gnieźnie trwają badania, które mogą zmienić wiedzę o początkach państwa polskiego. To kontynuacja ubiegłorocznych prac wykopaliskowych, których celem jest odnalezienie reliktów książęcego palatium – reprezentacyjnej siedziby pierwszych Piastów, której istnienie stanowiłoby jeden z najważniejszych materialnych dowodów potwierdzających wyjątkową rolę Gniezna w początkach państwa polskiego.

O szczegółach poinformowano podczas wtorkowej konferencji prasowej z udziałem przedstawicieli instytucji prowadzących badania – Muzeum Początków Państwa Polskiego oraz Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej oraz Archidiecezji Gnieźnieńskiej, która zezwoliła na prowadzenie wykopalisk na Wzgórzu Lecha.

Badania są kontynuacją ubiegłorocznych prac, a także wcześniejszych, prowadzonych w 2019 roku w pobliżu kościoła św. Jerzego (niewielka świątynia przy katedrze gnieźnieńskiej). Odkryto wówczas kamienne relikty interpretowane jako pozostałości wewnętrznej wieży prowadzącej do książęcej części grodu. Było to odkrycie wyjątkowe, ponieważ tego typu kamienne konstrukcje należą do najrzadszych znalezisk związanych z wczesnopiastowskimi grodami centralnymi. W ubiegłym roku natrafiono natomiast na kolejne fragmenty kamiennej budowli, które stały się impulsem do rozszerzenia badań w bieżącym sezonie.

Jak podkreślił prowadzący badania archeolog dr Tomasz Janiak, obecnie jest jeszcze zbyt wcześnie na ostateczne wnioski. W pierwszych dniach prac udało się jednak zarejestrować kolejne anomalie i relikty, które mogą wskazywać na istnienie rozległej konstrukcji kamiennej. Dopiero dalsze badania pozwolą odpowiedzieć na pytanie, czy są to pozostałości poszukiwanego palatium. Czy stanie się to podczas tegorocznych prac. – Mamy taką nadzieję – mówi Tomasz Janiak.

Badacze zwracają jednocześnie uwagę, że odkrycie innej monumentalnej budowli kamiennej mogłoby mieć równie doniosłe znaczenie. Jak podkreślił dr Michał Bogacki, dyrektor Muzeum Początków Państwa Polskiego, każda kolejna kamienna konstrukcja z X lub początku XI wieku wzmacnia obraz Gniezna jako najważniejszego ośrodka rodzącej się monarchii Piastów. Jeśli okaże się, że na Wzgórzu Lecha funkcjonowało kilka reprezentacyjnych budowli murowanych, będzie to świadczyć o wyjątkowej randze miasta w strukturze władzy pierwszych władców Polski.

Bartosz Przybyła, dyrektor Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej, zauważył z kolei, że prowadzone badania wpisują się w wieloletnią tradycję poszukiwań archeologicznych rozpoczętych po II wojnie światowej i kontynuowanych na szeroką skalę przed Milenium Chrztu Polski. Jak podkreślił, obecne wykopaliska nie mają na celu udowadniania znaczenia Gniezna bo to potwierdzają zarówno źródła pisane, jak i wcześniejsze odkrycia archeologiczne, w tym relikty przedromańskiej rotundy i najstarszych świątyń zachowane pod katedrą gnieźnieńską. Celem jest natomiast zdobycie kolejnych materialnych świadectw pozwalających lepiej poznać organizację pierwszego centrum władzy Piastów.

Ekspedycja „Palatium 2026” jest wspólnym przedsięwzięciem Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie oraz Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej. Badania prowadzone są dzięki współpracy z Archidiecezją Gnieźnieńską oraz przy wsparciu samorządu. Wykopaliska potrwają do końca października br.

B. Kruszyk KAI
Fot. B. Kruszyk